Kanser

Kanserde erken tanının önemini artık herkes tarafından biliyor. Kanserlerin tamamının taraması yapılamasa da son teknolojik aletlerle yapılan taramalarla erken dönemde fark edilen kanserler hastaların yaşam sürelerini uzatıyor.  Bazı kanser türlerinde yapılan rutin muayene ve kontrollerin çok hayati önem taşımaktadır. Taramayla bazı kanser türlerinin erken evrede yakalanabilir.

Erken Tanıyla İlk Raund Sizin Olabilir…

Bir düşmanı yenmenin en iyi yolu onu tanımak ve doğru strateji geliştirmekte yatar. Kanser de pek çok insan için kapıda bekleyen bir düşman. Ancak bilinmeli ki, o kadar güçlü bir düşman değil. Gelişen tıp sayesinde kanser artık erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilen bir hastalık. Peki hangi kanser türlerinde erken teşhis mümkün? 

Kanserde erken tanının önemini artık herkes tarafından biliyor. Kanserlerin tamamının taraması yapılamasa da son teknolojik aletlerle yapılan taramalarla erken dönemde fark edilen kanserler hastaların yaşam sürelerini uzatıyor.  Bazı kanser türlerinde yapılan rutin muayene ve kontrollerin çok hayati önem taşımaktadır. Taramayla bazı kanser türlerinin erken evrede yakalanabilir.

Meme Kanseri

Dünyada kadınların en çok yakalandığı kanser türü meme kanserini erken evre yakalayabilmek için kendi kendinize muayene çok önemli. 20 yaşından itibaren ayda bir kez meme muayenesi yaparak memenizi tanımanız ve en ufak rutin dışı değişiklikte hekiminize başvurmanız şart.  20-40 yaş arasında 2-3 yılda bir doktor muayenesini de öneriyorum. 40 yaşından sonra yılda 1 kez hekim değerlendirmesi ve 50 yaşından sonra yılda bir kez mamografi hayat kurtarıcı olacaktır.

Rahim Ağzı Kanseri

İlk cinsel deneyimden sonra yapılacak bir muayene ve smear testi sonrası yılda bir değerlendirme yapılmalı. 3 yıl üst üste normal ise testler 2-3 yılda bir tekrarlanabilir.  Ancak immün sistemi zayıflatacak hastalıklar veya ilaç kullanımı varsa(AIDS hastalığı, uzun süreli kortizon kullanımı gibi) kontroller yıllık yapılmalı.

Bağırsak Kanseri

50 yaşından sonra yapılan bir kolonoskopi ileri evre hastalıktan önemli oranda sizi koruyacaktır. 10 yılda bir tekrarlanması da yeterli. Ancak daha kolay olan gaitada gizli kan testinin 3 kez negatif çıkması da önemli. Gaitada gizli kan testinde pozitiflik gelişirse mutlaka kolonoskopi ile değerlendirilmesini öneriyorum.

Prostat Kanseri

Ailede prostat kanseri hikayesi olanların 45 yaşından itibaren, olmayanların ise 50 yaşından itibaren prostat muayenesi ve PSA testleri yaptırmaları önemli. Prostat kanseri erkeklerde akciğer kanserinden sonra en sık görülen kanser olduğu da bilinmeli.

İş temposu ve kaygılar muayeneye engel olmamalı

Muayene sırasında tespit edilen enfeksiyonlar, erken dönemde yakalandığında basit tedavi yöntemleri ile ortadan kaldırılabilir. Ancak hastaların muayene olma korkusu ve yoğun iş temposu teşhis ve tedavi olanağını geciktirmektedir. İlerleyen enfeksiyonlar daha yoğun tedaviler gerektirir. Bu nedenle; yumurtalık kisti olan, miyomu bulunan, sigara kullanan, ailesinde kanser öyküsü olan, erken yaşta cinsel ilişkiye başlayan ve partner sayısı birden fazla olan, adet düzensizliği yaşayan kadınlar açısından düzenli kontroller son derece önemlidir.

Kanser Evreleme

Bir çok bilimsel çalışmaların sonuçları  ışığında, kanser hastalarının tedavi alıp almayacaklarının belirlenmesi, tedavi alacaklar ise en etkin tedavi şekillerinin tespit edilmesi, kanser hastalarının olası beklenen yaşam süreleri hakkında bilgi edinilmesi, bilinmesi gereken  önemli durumlar olduğu için kanser hastalıklarında çeşitli  evrelemeler yapılmıştır.

Kanser hastalığında evreleme, solid organ kanserlerinde kısaca TNM  denen T=tümör çapı  büyüklüğü, N=komşu lenf nodu tutulumu, M= uzak metastaz,  gibi tümör özelliklerine göre evre 1-2-3- 4 şeklinde dört evre ve alt grupları olarak evreleme yapılır. Ayrıca jinekolojik kanserlerde bu evreleme yanında FİGO evreleme sistemi denen diğer bir evreleme sistemi de kullanılır.

Solid organ kanserlerinde evreleme yanında diğer önemli bir tümör derecelendirme biçimi de tümörün en iyiden en kötüye doğru farklılaşma derecesine ( diferansiasyonu)  göre  0-4 arasında greydleme yapılmasıdır. Bu tip değerlendirmedeki iyi dereceli (0-1 greydli ) tümör tipleri ve TNM evrelemesindeki evre 1-2 erken evre kanserli hastaların tedaviler ile şifa elde edilme oranlarıı çok daha yüksektir ve bu erken evre kanserli hastaların sağkalım süre ve oranları da çok yüksektir.

Erken evre kanserlerin büyük çoğunda yalnızca cerrahi veya bazen radyoterapi tedavileri yeterli olmaktadır. Evre 3-4 ve/veya greyd derecesi 2-4 arasında olan orta ve ileri evre kanserlerde çoğunlukla kemoterapiler tedavilere eklenmektedir. Bu orta –ileri evre kanserli hastaların tedavileri daha güç olmakta, yaşam süreleri ve oranları, erken evre kanserli hastalara göre  daha düşük  gözükmektedir.

Lenf bezi kanserlerinde Ann Arbor Evreleme sistemi ve kan kanserlerinde çoğunlukla kısaca WHO denen dünya sağlık örgütü evreleme sistemi kullanılır. Lenf bezi ve kan kanseri evreleme sistemindeki evrelere göre hastalık erken –orta –ileri evre şeklinde değerlendirilmekte olup bu doğrultuda tedavi planlaması  yapılmaktadır.

Ek olarak, beyin kanserlerinde birinci dereceden dördüncü dereceye kadar greydleme yapılmakta olup tümörün derecesine göre cerrahiye ek olarak radyoterapi ve kemoterapi tedavilerinin eklenmesi planlanır.

Sonuç olarak, kanser hastalığında tedavilerin planlanması, hastalığın getirdiği sağkalım sürelerinin tahmin edilmesi ve kanserin multidisipliner olarak ilgili tüm  hekimler tarafından en doğru  şekilde değerlendirilip en doğru kararların verilmesi için kanserde evreleme çok önemli bir işlemdir.

Kanser hastalarında, bir onkoloji uzmanın  kanser tanı anında yapması gereken en önemli işlem, evreleme  değerlendirmesi olmalıdır.