Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, nöromuskuler, kas-iskelet sistemi ve kardiyovasküler sistemlerde ki fiziksel ve fonksiyonel bozuklukların tanı ve tedavisini kapsayan bir uzmanlık dalıdır.

Fizik tedavi, fiziksel ajanlar ve tekniklerin kas iskelet sistemi hastalıkları tedavisinde kullanılması anlamına gelir. Fizik tedavi yöntemleri vücudun dışından fiziksel ajanların uygulanması şeklindedir. Uygulanılan fizik tedavi ajanları vücudumuzda herhangi bir lezyon veya yara oluşturmaz. Fizik tedavi uygulamasının amacı ağrıların azaltılması veya yok edilmesi, hastanın günlük yaşam aktivitelerinin tekrar kazanılması organların işlevlerinin sağlıklı hale gelmesi, bağımsız bir birey olarak toplumdaki yerini almasıdır.

Rehabilitasyon ise doğuştan veya sonradan ortaya çıkan, kaybedilmiş hareket kabiliyetinin tekrar kazandırılmasına yönelik tedavidir.Rehabilitasyonda amaç, hastayı bedensel, psikolojik, sosyal, mesleki ve meslek dışı konularda ve eğitimde, çevresel kısıtlılıklar ve fizyolojik-anatomik bozukluklara rağmen olası en yüksek duruma getirmektir.

 

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyonun amaçları nelerdir?

  • Ağrının azaltılması,
  • Kasların gevşetilmesi,
  • Dolaşımın olumlu yönde etkilenmesi,
  • Enflamasyonun giderilmesi,
  • Fonksiyonların restore edilmesi; hareketin artırılması, kasların güçlendirilmesi ve koordinasyonun sağlanması,
  • İlaç gereksiniminin azaltılması,
  • Postür(duruş) bozukluklarının önlenmesi ve düzeltilmesi olarak sayılabilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları, tıbbi ve cerrahi tedaviler yetersiz-etkisiz-gereksiz ise, hastalığın kronikleşme ve ilerleme ihtimali varsa, günlük yaşamı olumsuz etkiliyorsa veya sakatlık gelişmişse yararlı ve gerekli olabilir.

 

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uygulamaları Nelerdir?

Hastalığın durumuna göre uygun bir fizik tedavi programı planlanır. Fizik tedavi, uzman hekim denetiminde yapılmalıdır. Bu tedavi programı ilaç ve fizik tedavi ajanlarının uygulanması ve terapötik egzersizlerden bir veya birkaçını içerebilir.

Uygulanacak Fizik Tedavi programı

  • Soğuk tatbiki,
  • Yüzeyel ısı (infraruj, sıcak paket, parafin, girdap banyosu),
  • Derin ısı (ultrason, kısa dalga diatermi, radar),
  • Elektroterapi (tens, elekrostimülasyon, vakum-enterferans, diadinami, galvanık-faradik akım)
  • Hidroterapi (kontrast banyo, kaplıca tedavisi, su altı masaj, elektrogalvanik banyo, girdap banyosu),
  • Mekanoterapi (mobilizasyon ve manipülasyon, traksiyon, pnömatik kompresyon, splint, breys, korse, bandaj, baston vs destekleri),
  • Tedavi edici egzersiz uygulamaları gibi

Fizik tedavi yöntemlerinden biri veya bir kaçını içerebilir.

 

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kapsamındaki tedaviler nelerdir?

  • Akut ve kronik ağrı tedavisi
  • Romatizmal hastalıklar tedavi ve takibi
  • Ortopedik rehabilitasyon ve spor yaralanmaları
  • Nörolojik ve nöromuskulaer hastalıkların rehabilitasyonu
  • Pediatrik rehabilitasyon
  • Metabolik kemik hastalıkları (Osteoporoz vb.)
  • Doğumsal veya edinsel eklem ve kemik bozuklukları
  • Yanık sonrası rehabilitasyon
  • Kardiyak rehabilitasyon
  • Geriatrik rehabilitasyon .

Fizik Tedavinin Süresi Ne Kadardır?

Fizik tedavi seanslar halinde yapılır. 1-1.5 saatlik toplam 15-20 seans uygulanır. Rehabilitasyon ise daha uzun bir süreçtir, tedavi yıllarca sürebilir.

Fizik Tedavi Uygulamaları Ağrılı Mıdır?

Fizik tedavi uygulamaları sırasında hasta ağrı duymaz. Ancak, hastada eklem kısıtlılığı mevcutsa, örneğin omuzunu kaldıramıyorsa, o zaman fizyoterapist, germe egzersizleri yapacağından hafif ağrı olabilir.

Sakıncalı Olduğu Durumlar Nelerdir?

İltihabi (enflamatuar) romatizmal hastalıkların aktif dönemleri (eklemlerin, şiş, sıcak ve ağrılı olduğu dönemler), damar tıkanıklıkları, varisler, açık yaralar ve

iltihaplı bölgeler üzerine uygulama sakıncalıdır.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uygulamalarının Olası Risk ve Yan Etkileri Nelerdir?

  1. Yan etki ve riskleri oldukça az olan tedavi yaklaşımlarıdır. Bununla birlikte, nadir de olsa cilt kızarıklıkları, hassasiyet gibi istenmeyen etkiler görülebilir.
  2. Çok daha nadir görülen önemli riskler cilt yanıkları, kalp ritm bozuklukları, ciltte aşırı duyarlılık, kan basıncı değişiklikleri, eklem kısıtlılıklarının açılması sırasında kas-tendon hasarlanması-kopması, elektrik çarpmasıdır.
  3. Riskler uygun teknik, yeterli tıbbi malzeme ve deneyimli tıbbi personel varlığında nadiren görülmektedir.
  4. Bu durumların görülme sıklığını en aza indirmek için uygulama öncesi tıbbi durumunuz hakkında doktorunuza detaylı bilgi vermelisiniz. Bilinen ilaç alerjisi durumlarını, hastalıklarınızı doktorunuza belirtmelisiniz.

Ortopedik rehabilitasyon, fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları içinde en gelişmiş uygulama alanına sahip bir tedavi yöntemidir. Ortopedik rehabilitasyon ile iskelet sistemi ile ilgili rahatsızlıklar tedavi edilmektedir.

Ortopedik rahatsızlıkların tedavisinde ameliyat öncesi ve sonrası aşamalarında rehabilitasyon tedavisi uygulanmaktadır. Ortopedik rehabilitasyon uygulaması ile hastanın iskelet yapısındaki bozukluklar nedeniyle kaybedilen vücut işlevleri geri kazandırılmaya ya da iyileşme sağlanmaya çalışılır. Ortopedik rahatsızlıklar arasında şunlar bulunur:

  • Artrit, bağ dokusunda ağrı, sınırlı hareket, şişme ve ağrı belirtileri olan romatizmal bir hastalıktır. Artrit kronik ya da nadiren değişir ve yavaş ilerleyebilir ve ne yazık ki artritin nedenlerinden birçoğu bilinmemektedir.
  • Osteoartrit, orta ve ileri yaştaki yetişkinlerin yaşadığı dejeneratif bir hastalıktır. Eklem kıkırdağı yaşlandıkça parçalanır ve bu parçalanma ellerde, dizlerde, omurga veya kalçalarda oluşabilir. Genellikle dejeneratif artrit veya dejeneratif eklem hastalığı olarak adlandırılan osteoartirit yaygın görülen bir rahatsızlıktır.
  • Romatoid artrit, ortopedik bölgesel olarak görülen ve eklemlerin şiddetli iltihaplanmasına neden olan bir hastalıktır. Enflamasyon o kadar şiddetlidir ki ekstremitelerin işleyişi oldukça sınırlı hale gelir. Hasar genellikle küçük eklemlerin üzerinde oluşur ve hareket yeteneği engellenir. Yetişkinlerde romatoid artrit ömür boyu sürer ve giderek kötüleşir. Bir otoimmün bozukluk olarak, romatoid artrit vücudun bağışıklık sistemi kendi sağlıklı dokularına ve hücrelerine saldırdığında ortaya çıkar. Romatoid artrit, tedavi edilmediğinde, kalbe ve akciğerlere de saldırabilir.
  • Kırıklar en yaygın ortopedik problemler arasındadır. Açık kırıklar ya da bileşik kırıklar arasında ciltte çıkıntı yapan kemik veya deriyi kemiğe maruz bırakan bir yara yer alır. Kapalı bir kırık ya da basit kırıklar, kırık bir kemiktir, ancak bir yarayla ciltten çıkmaz. Greenstick kırıkları eksik çatlaklardır. Kemiklerin küçük bir kısmı kırılmış; diğer kırıklar kemik boyunca düz çizgi kırıkları ve spiral kırıklar, kemik etrafında sarmal olan gerçek kırıklardır.
  • Skolyoz, omurga eğriliği hastalığıdır. Omurga duruş bozukluğu, darbe gibi nedenler ile ortaya çıkan skolyoz şiddetli ağrılara neden olur. Bu nedenle omurga eğriliğinde ortopedik rehabilitasyon tedavisi şarttır.
  • Çapraz bağ yaralanmalarıda dize gelen darbe nedeni ile oluşan en önemli rahatsızlıkların başında gelir. Tedavisinde ortopedik rehabilitasyondan faydalanılır.
  • Menisküs yırtılmasıdiz bölgesinde oluşan ve en sık görülen diğer bir rahatsızlıktır. Bacağın işlevini engelleyerek şiddetli ağrıya neden olan menisküs rahatsızlığı da ortopedik rehabilitasyon ile tedavi uygulanmaktadır.

Ortopedik Rehabilitasyon Nasıl Uygulanır?

 

Ortopedik rehabilitasyon fiziksel muayene, röntgen ve MR çekilerek teşhis edilen hastalıklara uygulanır. Hastalık teşhis edildikten sonra ortopedik rehabilitasyon uzmanları hastalığın şiddeti, hastanın yaşı, kilosu ve genel sağlık durumuna göre kişiye özel bir tedavi planı hazırlar. Hazırlanan bu tedavi programı sonrasında hastanın tedavisine başlanır.

Ortopedik rehabilitasyon kapsamında hastaya sıcak soğuk uygulama, akıllı egzersiz cihazları yardımı ile egzersiz ve masaj uygulanır. Kişiye uygulanan bütün egzersizler alanında uzman terapistler kontrolünde yapılır. Egzersiz programı ile kişinin kasları güçlendirilir, postürü düzeltilir, esneme ve germe hareketleri iskelet yapıdaki bozuklar giderilebilir. Böylece gündelik yaşamını rahatlıkla sürdürebileceği şekilde hareket yeteneğinin artması sağlanır.

Ortopedik rehabilitasyon uzmanlarının bire bir kontrolü altında gerçekleştirilen bu işlem hastayı aşırı zorlamadan rahatlamasını ve güçlenmesini sağlayacak şekilde uygulanır. Hastanın tedavisinde hedeflenen sonuçlara ulaşıldığı durumda tedavi tamamlanır.

Ortopedik Rehabilitasyon Tedavisinde Kullanılan Yardımcı Cihazlar

 

Ortopedik rehabilitasyon tedavisi için tam teşekküllü bir fizik tedavi merkezi ve alanında uzman terapistler ile çalışması gerekir. Eğer iyi bir fizik tedavi merkezine gidilirse son teknolojili rehabilitasyon cihazları desteği ile çok daha hızlı bir tedavi süreci elde edilebilir. Ortopedik rehabilitasyon tedavisinde kullanılan ekipmanlar şunlardır:

  • Diz hastalıkları tedavisinde CPM cihazından faydalanılabilir. CPM cihazı hastada sürekli bir pasif hareket sağlayan özel bir cihazdır.
  • Omuz hastalıklarının tedavisinde de yine CPM cihazından faydalanılır.
  • Bazı durumlarda elektro terapi için elektro simülasyon aletleri kullanılması gerekebilir. Düşük voltajla elektrik akımı uygulanan bu cihazda hiçbir ağrı ya da sızı hissedilmez.
  • Akıllı egzersiz cihazları ile hastanın herhangi bir komplikasyon yaşamadan tedaviye yönelik egzersizler ile sağlığına kavuşması sağlanır.
  • Sıcak ve soğuk uygulamaları ile hastanın ağrıları azaltılarak gündelik yaşamına daha rahat bir şekilde devam etmesi sağlanır.

Bel ve Boyun Fıtıkları Nasıl Meydana Gelir?

Boynumuzda 7 belimizde ise 5 adet omurga kemiği vardır. Bu kemikler arasında da disk adı verilen kıkırdak yapılar mevcuttur. Diskler omurganın hareketliliğine katkıda bulunduğu gibi omurga üzerine binen yüklerin dengeli bir şekilde dağılmasına yardımcı olur. Boyun ve bel fıtıklarıadeta bir amortisör gibi görev yapan bu disklerin bozulması ve taşması sonucu ortaya çıkan hastalıklardır.

 

Bel Ve Boyun Fıtıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Bel ve boyun fıtıklarını büyük bir çoğunluğu cerrahi girişim gerekmeksizin tedavi edilebilir. Çok az hasta özellikle felç bulguları olan hastada ise cerrahi operasyonlar tedavide yer almaktadır. Cerrahi olmayan tedavi yöntemleri arasında ilaç tedavileri, fizik tedavi uygulamaları (sıcak uygulamalar, elektrik akımları, ultrasound uygulamaları, lazer vb), lokal enjeksiyonlar, manipülasyon uygulamaları, egzersiz fizyoterapisi en sık kullanılan tedavi seçenekleridir.

Yukarıda sayılan klasik tedavi yöntemlerinin yanı sıra son yıllarda fıtık hastalarının tedavisinde daha başarılı sonuçlar veren yeni tedavi yöntemleri de geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden bir tanesi ülkemizde ilk olarak hastanelerimizde uygulanmaya başlanan Dikey Traksiyon tedavisidir.

Dikey traksiyon cihazları hastaya kolay uygulanmakta ve fıtıklaşan disk üzerine doğal yollardan çekme uygulayarak hastalığı tedavi etmektedir.

Diğer bir yöntem ise bilgisayar destekli Dekompresyon cihazlarıdır (Spinal Dekompresyon Sistemi) Bu sistem üstün teknoloji olup fıtıklaşan diske direk yoldan etki ederek baskıyı ortadan kaldırmakta ve dolayısıyla hastalığı tedavi etmektedir. Bel fıtığı ve boyun fıtığı hastalarının ameliyata yönlendirilmesine gerek kalmamaktadır. Bel fıtığı ve boyun fıtığı hastalarında kullanılan, Spinal Dekompresyon Sistemi (DRX 9000 C) ameliyat olması önerilen ya da ameliyat olup iyileşememiş hastalarda, başarı oranı %74 olan ameliyatsız bir tedavi yöntemidir.

Ayrıca son yıllarda fıtık tedavisinde başarıyla kullanılan diğer bir yöntem Ozon Uygulamalarıdır. Fıtık olan omurga bölgesine yumuşak doku içine lokal olarak ozon uygulaması yapılabileceği gibi fıtıklaşmış disk içine yada omurilik kanalına da enjeksiyon yapılabilmektedir. Sonuç olarak günümüzde bel ve boyun fıtıkları ameliyatsız tedavi edilebilen hastalıklar grubuna girmiştir.